Przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2028 r. dla obywateli Ukrainy

Spis treści

• Co dokładnie zmienia decyzja Rady UE
• Nowy warunek dotyczący obowiązków wojskowych
  • Kogo ten warunek nie obejmuje
• Jak przedłużenie przekłada się na sytuację w Polsce
  • Obowiązek aktualizacji danych w rejestrze PESEL
• Skala zjawiska w liczbach
• Perspektywa po zakończeniu ochrony czasowej
  • Karta pobytu CUKR
  • Standardowe zezwolenia na pobyt czasowy
  • Obywatelstwo polskie
• Co zrobić, jeśli ochrona wygaśnie bez uregulowania pobytu
• Podsumowanie

Mechanizm tymczasowej ochrony uruchomiono w marcu 2022 r. decyzją wykonawczą 2022/382, w odpowiedzi na masowy napływ osób wysiedlonych z Ukrainy. Od tego czasu był on kilkakrotnie przedłużany. Poprzedni termin graniczny przypadał na 4 marca 2027 r., a nowa decyzja wydłuża go o kolejne dwanaście miesięcy, czyli do 4 marca 2028 r.

Państwa członkowskie uzasadniły to rozwiązanie potrzebą zapewnienia przewidywalności osobom, które znalazły schronienie na terytorium Unii. Przedłużenie oznacza utrzymanie pełnego pakietu uprawnień wynikających z dyrektywy o ochronie tymczasowej, w tym prawa pobytu, dostępu do rynku pracy i zakwaterowania, opieki medycznej, pomocy społecznej oraz dostępu dzieci do edukacji.

Najistotniejsza zmiana merytoryczna dotyczy zasad przyznawania ochrony. Od 31 lipca 2026 r. tymczasową ochronę przyznaje się wyłącznie tym osobom, które wypełniły swoje obowiązki wojskowe przewidziane prawem ukraińskim. W stosownych przypadkach konieczne jest przedstawienie odpowiedniego dowodu.

W praktyce potwierdzeniem może być paszport ze stemplem wyjazdowym wydanym przez władze ukraińskie, poświadczającym legalne opuszczenie Ukrainy. Alternatywą jest dokument w formie papierowej lub elektronicznej, potwierdzający wypełnienie obowiązków wojskowych albo zwolnienie z nich.

Kogo ten warunek nie obejmuje

To rozróżnienie jest kluczowe dla większości osób przebywających już w Polsce. Ograniczenie nie ma zastosowania do cudzoziemców, którzy korzystali z tymczasowej ochrony w danym państwie członkowskim przed 30 lipca 2026 r. oraz w tym dniu i którzy nieprzerwanie zachowują status ochronny w tym państwie. Innymi słowy, warunek dotyczy wnioskujących o ochronę po raz pierwszy, a nie beneficjentów, którzy przebywają w Polsce od dłuższego czasu.

Jeżeli masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja mieści się w zakresie wyłączenia, warto skonsultować ją z prawnikiem. Nasza kancelaria świadczy kompleksowe usługi dla cudzoziemców i pomaga ocenić status pobytowy w oparciu o konkretną dokumentację.

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, obowiązująca od 5 marca 2026 r., powiązała czas trwania ochrony czasowej w Polsce bezpośrednio z unijnym reżimem ochrony. Oznacza to, że ochrona w Polsce przysługuje tak długo, jak długo mechanizm obowiązuje na poziomie całej Unii Europejskiej. Przedłużenie unijne przekłada się więc na sytuację beneficjentów w Polsce bez konieczności uchwalania kolejnej nowelizacji.

Dla osób posiadających numer PESEL ze statusem UKR w praktyce oznacza to, co następuje:

• numer PESEL ze statusem UKR zachowuje ważność,
• elektroniczny certyfikat Diia.pl w aplikacji mObywatel pozostaje aktywny,
• nie trzeba składać nowych wniosków ani ponownie ubiegać się o status,
• utrzymany zostaje dostęp do rynku pracy bez zezwolenia na pracę, przy zachowaniu obowiązku powiadomienia powiatowego urzędu pracy przez pracodawcę w terminie 7 dni,
• zachowana zostaje możliwość prowadzenia działalności gospodarczej na zasadach takich jak obywatele polscy.

Obowiązek aktualizacji danych w rejestrze PESEL

Niezależnie od przedłużenia ochrony obowiązuje odrębny termin, o którym warto pamiętać. Cudzoziemcy, którym numer PESEL ze statusem UKR nadano wyłącznie na podstawie oświadczenia, bez okazania ważnego dokumentu podróży, mają obowiązek zgłosić się do urzędu gminy lub miasta i okazać ważny paszport zagraniczny do 31 sierpnia 2026 r. Zaniechanie tego obowiązku może skutkować anulowaniem statusu UKR, a w konsekwencji utratą podstawy pobytu i związanych z nią uprawnień.

Osoby, które uzyskały PESEL UKR na podstawie nieważnego paszportu, Karty Polaka lub innego dokumentu tożsamości ze zdjęciem, powinny zaktualizować dane w ciągu 60 dni od otrzymania nowego paszportu. W tym przypadku brak aktualizacji nie powoduje utraty statusu.

Od marca 2022 r. z tymczasowej ochrony na terytorium Unii skorzystało ponad 4 mln osób wysiedlonych z Ukrainy. Według danych na koniec maja 2026 r. ochroną objętych było 4,38 mln osób. Polska pozostaje drugim krajem w Unii pod względem liczby beneficjentów. Na 30 kwietnia 2026 r. przebywało tu 971 255 osób ze statusem ochrony czasowej, co odpowiadało 22,2 procent ogółu w UE. Wyprzedzały nas jedynie Niemcy z wynikiem 1 279 660 osób.

Ochrona tymczasowa jest z natury instrumentem przejściowym. We wrześniu 2025 r. Rada UE przyjęła zalecenie dotyczące stopniowego i skoordynowanego wychodzenia z tego statusu, gdy warunki w Ukrainie na to pozwolą. Zalecenie przewiduje między innymi umożliwienie osobom spełniającym kryteria uzyskania statusu rezydenta długoterminowego w związku z zatrudnieniem, kontynuowaną edukacją lub względami rodzinnymi, a także wsparcie trwałych powrotów i reintegracji na miejscu.

Kolejny rok ochrony to więc dobry moment na uporządkowanie sytuacji pobytowej w sposób trwalszy niż status UKR. W polskim porządku prawnym dostępnych jest kilka ścieżek.

Karta pobytu CUKR

Od 4 maja 2026 r. beneficjenci ochrony czasowej mogą ubiegać się o kartę pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej”, czyli tzw. kartę CUKR. Jest to zezwolenie na pobyt czasowy wydawane na 3 lata, przeznaczone dla osób ze statusem UKR, które decydują się przejść na stabilniejszą formę legalizacji. Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie, przez portal Moduł Obsługi Spraw. Okres pobytu na karcie CUKR zalicza się do stażu wymaganego przy ubieganiu się o zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE.

Standardowe zezwolenia na pobyt czasowy

Alternatywą pozostają zezwolenia udzielane na zasadach ogólnych, w szczególności w związku z wykonywaniem pracy, pracą w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, prowadzeniem działalności gospodarczej, połączeniem z rodziną lub pobytem wraz z obywatelem RP. Od 5 marca 2026 r. stosuje się tu w całości wymogi wynikające z ustawy o cudzoziemcach, co oznacza wyższe wymagania dowodowe niż w poprzednim, uproszczonym trybie. Wsparcie w skompletowaniu dokumentacji zapewnia legalizacja pobytu cudzoziemca w Polsce prowadzona przez naszych prawników.

Obywatelstwo polskie

Dla osób z dłuższym stażem pobytu i ugruntowanymi więziami z Polską naturalnym kierunkiem jest zmiana obywatelstwa z ukraińskiego na polskie. Procedura wymaga spełnienia ściśle określonych przesłanek dotyczących okresu i podstawy pobytu, znajomości języka oraz źródeł utrzymania, dlatego przygotowanie wniosku warto rozpocząć z odpowiednim wyprzedzeniem.

Cudzoziemiec, który nie zalegalizuje pobytu do czasu zakończenia ochrony czasowej, ma obowiązek opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed upływem 30 dni liczonych od dnia, w którym upłynął maksymalny okres korzystania z ochrony określony w decyzji Rady UE. W tym trzydziestodniowym okresie pobyt pozostaje legalny, co daje czas na złożenie wniosku o zezwolenie na pobyt albo o wydanie karty pobytu.

Jeżeli otrzymałeś decyzję odmowną w sprawie pobytowej, nie jest to koniec drogi. Przysługuje odwołanie, a jego skuteczność zależy w dużej mierze od jakości argumentacji prawnej i kompletności materiału dowodowego. Oferujemy porady prawne dla cudzoziemców oraz reprezentację na podstawie pełnomocnictwa w postępowaniach przed wojewodą i Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców.

Przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2028 r. daje obywatelom Ukrainy kolejny rok przewidywalności, ale nie zmienia kierunku, w którym zmierzają przepisy. Unia przygotowuje stopniowe wygaszanie mechanizmu, a Polska od marca 2026 r. sukcesywnie wraca do standardowych zasad legalizacji pobytu. Osoby planujące dłuższy pobyt powinny wykorzystać ten czas na przejście na kartę pobytu CUKR, zezwolenie na pobyt czasowy lub przygotowanie wniosku o obywatelstwo, zamiast czekać do ostatnich miesięcy obowiązywania ochrony.

Stan prawny na dzień publikacji artykułu. Przepisy dotyczące cudzoziemców zmieniają się dynamicznie, dlatego przed podjęciem decyzji warto zweryfikować aktualne regulacje lub skonsultować sprawę z prawnikiem.