Zmiany w nadawaniu obywatelstwa polskiego. Co przygotowuje MSWiA?

Spis treści

• Dlaczego planowane są zmiany?
• Wydłużenie okresu legalnego pobytu do 8 lat
• Egzamin z historii i wartości konstytucyjnych
• Akt lojalności i rezydencja podatkowa
• Zaostrzenie wymogów językowych
• Kogo dotyczą planowane zmiany?
• Stan prac legislacyjnych
• Podsumowanie

Dotychczasowy model nadawania obywatelstwa był, zdaniem MSWiA, zbyt automatyczny. Resort podkreśla, że celem reformy jest zapewnienie, by polskie obywatelstwo trafiało wyłącznie do osób realnie związanych z polską kulturą, językiem i państwem. Ministerstwo wprost powołuje się na doświadczenia innych krajów europejskich, które według resortu popełniły błędy, zbyt liberalnie do kwestii nadawania paszportów.

Warto zaznaczyć, że różne sposoby nabycia obywatelstwa polskiego istnieją i będą nadal obowiązywać, jednak projekt rządowy skupia się głównie na trybie uznania cudzoziemca za obywatela polskiego, który wymaga spełnienia określonych warunków.

Jedną z kluczowych zmian ma być wydłużenie minimalnego okresu legalnego pobytu w Polsce, wymaganego do ubiegania się o obywatelstwo. Projekt MSWiA zakłada łączny czas wynoszący 8 lat, na który składałyby się 3 lata pobytu czasowego oraz kolejne 5 lat pobytu stałego.

Dla przykładu: cudzoziemiec, który dziś przebywa w Polsce legalnie od 3 lat i posiada kartę pobytu stałego, przy obecnych przepisach mógłby już wystąpić o obywatelstwo. Po wejściu w życie nowych regulacji musiałby czekać kolejne lata, aby spełnić wymagany próg. Szef MSWiA Marcin Kierwiński podkreśla, że w praktyce nikt nie uzyskiwał dotąd obywatelstwa po zaledwie trzech latach i że realny czas oczekiwania już teraz wynosi minimum osiem lat.

Dla porównania, prezydent Karol Nawrocki skierował do Sejmu własny projekt nowelizacji, który zakłada wydłużenie tego okresu aż do 10 lat nieprzerwanego pobytu. Minister Kierwiński ocenił jednak, że samo wydłużenie czasu oczekiwania to zbyt duże uproszczenie i że problem jest znacznie szerszy.

Projekt przewiduje wprowadzenie obowiązkowego egzaminu państwowego w formie testu. Kandydat do obywatelstwa będzie musiał wykazać się wiedzą z zakresu historii Polski oraz wartości konstytucyjnych, a jego zdanie ma stanowić potwierdzenie, że przyszły obywatel rozumie i akceptuje fundamenty Rzeczypospolitej Polskiej i Unii Europejskiej.

Wstępne założenia nowelizacji, które MSWiA przedstawiło w październiku 2025 roku, wskazują, że test miałby obejmować około 40 pytań. Równolegle od kandydatów wymagana będzie znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B2, czyli poziomie pozwalającym na swobodne porozumiewanie się w większości codziennych sytuacji.

Poza egzaminem projekt zakłada obowiązek złożenia aktu lojalności wobec Rzeczypospolitej Polskiej. To symboliczny, ale istotny element całej procedury, który ma potwierdzać, że kandydat świadomie i dobrowolnie wiąże swoją przyszłość z Polską.

Kolejnym nowym wymogiem ma być obowiązek posiadania rezydencji podatkowej wyłącznie w Polsce. Oznacza to, że cudzoziemiec ubiegający się o obywatelstwo nie może rozliczać się z podatków w innym państwie. MSWiA traktuje to jako gwarancję, że kandydat wiąże swój interes życiowy i ekonomiczny z Polską, a nie jedynie stara się o paszport przy okazji pobytu w kraju.

Projekt kładzie duży nacisk na zniesienie barier komunikacyjnych. Oprócz spełnienia progu B2 przy egzaminie pisemnym MSWiA rozważa zaostrzenie wymogów językowych do poziomu biegłego, co ma być niezbędne do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i obywatelskim. Dla porównania, odrzucony przez Sejm w styczniu 2026 roku projekt Prawa i Sprawiedliwości zakładał w tym zakresie poziom C1, potwierdzony podczas obowiązkowego egzaminu certyfikatowego w formie ustnej i pisemnej.

Projektowane przepisy dotyczą cudzoziemców ubiegających się o uznanie za obywatela polskiego w trybie administracyjnym, a więc tych, którzy nie nabyli obywatelstwa z urodzenia ani przez małżeństwo. Zmiany obejmą między innymi obywateli Ukrainy, Białorusi czy innych krajów spoza UE, którzy legalnie przebywają w Polsce i planują tu osiedlić się na stałe.

Warto pamiętać, że odrębnym trybem jest nadanie obywatelstwa polskiego przez prezydenta, które jest aktem dyskrecjonalnym i nie podlega tym samym rygorystycznym kryteriom co tryb uznaniowy. Projektowane zmiany nie odnoszą się bezpośrednio do tego trybu.

Założenia nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim MSWiA zaprezentowało po raz pierwszy w październiku 2025 roku. W tym samym miesiącu do Sejmu wpłynął projekt Prawa i Sprawiedliwości, który jednak przepadł w głosowaniu w styczniu 2026 roku. Projekt prezydencki wciąż oczekuje na rozpatrzenie.

Rządowy projekt zmian jest na etapie prac wewnątrzresortowych. Wiceminister Magdalena Roguska potwierdziła w Sejmie, że prace trwają, i zapowiedziała skierowanie projektu do dalszych etapów. Ostateczny kształt przepisów poznamy po zakończeniu konsultacji i uchwaleniu nowelizacji.

Planowane przez MSWiA zmiany oznaczają, że droga do polskiego paszportu stanie się dłuższa i wymagająca. Nowe przepisy obejmą dłuższy wymagany pobyt, egzamin wiedzy, obowiązek złożenia aktu lojalności oraz warunek rezydencji podatkowej w Polsce. Jeśli planujesz ubiegać się o obywatelstwo lub potrzebujesz fachowego wsparcia w kontakcie z urzędami, warto skorzystać z pomocy specjalistów. Kancelaria DSO oferuje obsługę cudzoziemców, w tym pełnomocnictwo do reprezentowania cudzoziemca przed organami administracji publicznej. Zapraszamy do kontaktu.