Powroty Polaków z emigracji

Powroty Polaków z zagranicy mają często przyczyny ekonomiczne. Większość emigrantów opuściła nasz kraj ze względu na wysokie bezrobocie, niskie zarobki i wysokie koszty życia. Dziś ta sytuacja się zmieniła. PKB w Polsce w latach 1989–2024 wzrosło o ponad 300%. Zmniejszył się także odsetek bezrobocia – z 9 – 10% w 2010 roku do 3,2% w 2026 roku. Dziś więc emigranci nie widzą już tak dużej różnicy w poziomie życia w Polsce i za granicą jak jeszcze kilka lat temu.

Nie tylko względy ekonomiczne wpływają na powroty z emigracji. Wielu Polaków zwraca uwagę na bezpłatną służbę zdrowia, wysoki poziom nauczania w polskich szkołach i bezpieczeństwo na ulicach. Poza tym przedstawiciele Polonii nawet po wielu latach tęsknią za ojczyzną i planują powrót – choćby wiązało się to z niższymi zarobkami i trudami adaptacji.

W ostatnich latach możemy zaobserwować bardzo pozytywne zjawisko – więcej Polaków wraca do kraju niż z niego wyjeżdża. Dotyczy to nie tylko studentów i osób wyjeżdżających na kilka lat, lecz także osób, które podjęły wcześniej decyzję o zamieszkaniu za granicą na stałe. Ilu Polaków wraca z emigracji? Trudno podać konkretną liczbę, ponieważ wiele osób nie przestrzega obowiązku meldunkowego, co zaburza statystyki. Możemy jednak określić, że tylko w 2024 roku zameldowało się na pobyt stały 19,5 tysiąca osób, które wcześniej mieszkały za granicą. To o 30% więcej niż w 2023 roku.

Dla osób, które planują powrót z emigracji, przygotowana jest ulga na powrót, która pozwala skorzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego po przeniesieniu miejsca zamieszkania do Polski. Mogą z niej skorzystać wyłącznie osoby, które zmieniły rezydencję podatkową na polską po 31 grudnia 2021 roku i spełniają wszystkie warunki określone w ustawie o PIT. Chodzi przede wszystkim o osoby, które:

• przez wymagany okres przed powrotem nie miały miejsca zamieszkania w Polsce,
• mają polskie obywatelstwo, Kartę Polaka albo obywatelstwo państwa UE, EOG lub Szwajcarii, ewentualnie spełniają warunki dotyczące wcześniejszego miejsca zamieszkania w określonych krajach,
• mają dokument potwierdzający miejsce zamieszkania dla celów podatkowych,
• wcześniej nie korzystały z tej ulgi, nawet częściowo.

Zwolnienie obejmuje wybrane przychody do limitu wskazanego w przepisach i można z niego korzystać przez cztery kolejne lata podatkowe – od roku powrotu do Polski albo od następnego roku. Ulga dotyczy przychodów osiąganych z umowy o pracę, umowy zlecenia, zasiłku macierzyńskiego oraz działalności gospodarczej opodatkowanej według skali podatkowej, podatkiem liniowym, ryczałtem albo w ramach IP Box. Nie obejmuje natomiast przychodów uzyskiwanych na podstawie kontraktów menedżerskich ani umów o podobnym charakterze.

Wielu Polaków planujących powrót z emigracji zastanawia się, jak dzieci zaaklimatyzują się w nowej szkole. Zazwyczaj nie jest to problemem – nawet jeśli uczeń nie zna dobrze języka polskiego. Dla takich dzieci może powstać oddział przygotowawczy w szkole dla osób mierzących się z trudnościami związanymi różnicami kulturowymi lub niewystarczającą znajomością języka polskiego. Są to spotkania w grupach liczących maksymalnie 15 osób. Zajęcia mogą łączone – czasem uczęszczają na nie jednocześnie uczniowie z różnych klas i w różnym wieku. Warto też wziąć pod uwagę, że przez wzgląd na niedawną agresję Rosji na Ukrainę w polskich szkołach znalazło się wiele dzieci uchodźców. Szkoły mają więc wypracowane procedury, jak pracować w klasach, w których część uczniów nie zna języka polskiego.

Jak wygląda procedura od strony formalnej? Dziecko może zacząć uczęszczać na lekcję zarówno od nowego roku szkolnego, jak i dołączyć w trakcie. Żeby ubiegać się o przyjęcie do placówki, należy przedstawić dokumenty potwierdzające spełnianie obowiązku szkolnego za granicą oraz ich tłumaczenie poświadczone (wykonane u tłumacza przysięgłego). Dyrektor placówki zadecyduje, do której klasy dołączy dziecko, biorąc pod uwagę jego wiek i przerobiony materiał w zagranicznej placówce.

Warto pamiętać, że powroty Polaków z zagranicy dotyczą nie tylko młodych osób, które emigrowały na krótko, by dorobić na start. W tej grupie są też osoby, które wyjechały za granicę wiele lat temu, a nawet potomkowie wojennej emigracji, którzy nigdy nie widzieli kraju ojczystego. Często Polacy zakładają za granicą rodziny, a ich współmałżonkowie wyrażają chęć przeniesienia się do Polski mimo braku paszportu RP. Za granicą mieszka też wiele osób, które czują się częścią polskiego społeczeństwa, ale nie mają dokumentów poświadczających polskie pochodzenie. Jak w takich sytuacjach załatwić sprawy obywatelstwa? Jest kilka dróg, które zależą od konkretnej sytuacji.

• Potwierdzenie obywatelstwa polskiego – jeśli Twoi przodkowie byli obywatelami Polski, warto zacząć od tej drogi: możliwe, że obywatelstwo przysługuje Ci z mocy prawa, nawet jeśli nigdy nie miałeś polskiego dokumentu tożsamości. Wystarczy złożyć wniosek do wojewody właściwego dla miejsca zamieszkania lub ostatniego zamieszkania w Polsce albo za pośrednictwem konsula.
• Przywrócenie obywatelstwa polskiego – to wyjątkowa procedura dotycząca osób, które utraciły obywatelstwo polskie przed 1 stycznia 1999 roku. Dotyczy to między innymi osób, którym obywatelstwo RP zostało odebrane ze względu na działanie na niekorzyść Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Wniosek należy złożyć do ministra spraw wewnętrznych lub za pośrednictwem konsula.
• Obywatelstwo polskie dla cudzoziemca – można wnioskować o nadanie obywatelstwa polskiego przez Prezydenta RP lub nadanie obywatelstwa polskiego. Obie procedury wymagają złożenia wniosku i zebrania wielu dokumentów.

Powroty Polaków z emigracji wiążą się także z koniecznością dopełnienia formalności. Obywateli RP obowiązuje obowiązek meldunku. Za jego nieprzestrzeganie nie grożą żadne sankcje, jednak zameldowanie ułatwia wiele procedur. Osoby, które nie mają polskiego paszportu, ale mają obywatelstwo UE, mają obowiązek rejestracji w urzędzie wojewódzkim. Za zaniedbanie tego obowiązku grozi kara grzywny. Jeśli nie masz obywatelstwa RP ani żadnego innego kraju UE, legalizacja pobytu cudzoziemca zależy od konkretnego przypadku. Zgłoś się do nas, a omówimy, jakie kroki warto podjąć. Kompleksowa obsługa cudzoziemców to nasza specjalność.

Czy Polacy wracają z emigracji? Tak, powroty Polaków z emigracji stają się coraz wyraźniejszym zjawiskiem, a decyzje o przeprowadzce do kraju wynikają zarówno z poprawy jakości życia w Polsce, jak i ze zmieniających się warunków za granicą. Coraz częściej istotne okazują się nie tylko zarobki, lecz także dostęp do usług publicznych, poczucie bezpieczeństwa oraz chęć ponownego zakorzenienia się w ojczyźnie. Choć trudno jednoznacznie określić, ilu Polaków wraca z emigracji, dostępne dane pokazują rosnącą skalę tego trendu. Powroty z emigracji wiążą się jednak nie tylko z emocjonalną decyzją o powrocie, ale też z koniecznością uporządkowania spraw podatkowych, edukacyjnych, obywatelskich i pobytowych. Dobrze zaplanowany powrót pozwala przejść przez ten proces spokojniej i szybciej odnaleźć się w polskich realiach. W razie potrzeby Kancelaria do Spraw Obywatelskich oferuje pełnomocnictwo do reprezentowania cudzoziemca oraz osób przybywających do Polski po długiej nieobecności