Procedura i zasady zatrudniania cudzoziemców w Polsce

Zanim odpowiemy na pytanie, jak zatrudnić obcokrajowca w Polsce, warto doprecyzować, obywatela jakiego kraju chcemy zatrudnić. Inaczej wygląda procedura zatrudnienia Niemca czy Szwajcara, inaczej Kanadyjczyka czy Turka, a jeszcze inaczej Ukraińca lub Białorusina (nad kwestią zatrudnienia pracowników z tych państw pochylimy się w sekcji o uproszczonej procedurze zatrudnienia cudzoziemca). Jeśli kandydat na pracownika jest obywatelem Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Norwegii, Islandii, Liechtensteinu) lub Szwajcarii, nie jest potrzebne zezwolenie na pracę.

Obywatele EU, EOG i Szwajcarii korzystają ze swobody przepływu pracowników. Oznacza to, że pracodawca może zatrudnić takiego pracownika dokładnie na takich samych zasadach jak obywatela Polski. Cudzoziemiec z kolei zobowiązany jest do zgłoszenia pobytu na terenie RP dłuższego niż 3 miesiące w urzędzie wojewódzkim właściwym ze względu na miejsce pobytu.

Aby cudzoziemiec mógł legalnie podjąć pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, konieczne jest spełnienie dwóch kluczowych wymogów. Po pierwsze, obcokrajowiec musi przebywać w Polsce legalnie, co oznacza posiadanie jednego z następujących tytułów pobytowych:

• ważnej wizy *,
• zezwolenia na pobyt,
• stempla w paszporcie potwierdzającego złożenie wniosku o udzielenie pobytu czasowego.

* Należy pamiętać, że nie każda wiza daje prawo do wykonywania pracy w Polsce – przykładowo wiza turystyczna nie uprawnia do podjęcia zatrudnienia.

Po drugie, cudzoziemiec musi posiadać dokument zezwalający na wykonywanie pracy, taki jak zezwolenie na pracę. Zezwolenie na pracę wydawane jest, co do zasady, na wniosek pracodawcy przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania cudzoziemca lub siedzibę pracodawcy.

Pracownikom sezonowym warto poświęcić więcej uwagi, ponieważ w ich przypadku obowiązuje nieco inna procedura. Zatrudnienie cudzoziemca do prac sezonowych w Polsce odbywa się na podstawie zezwolenia na pracę sezonową (typ S), które jest przeznaczone dla osób wykonujących prace w ściśle określonych branżach. Dotyczy to przede wszystkim działalności związanej z rolnictwem oraz turystyką, zgodnie z wykazem podklas Polskiej Klasyfikacji Działalności. Obejmuje to m.in. prace przy uprawach, hodowli i chowie zwierząt, a także usługi wspierające sektor rolny.

Zezwolenie na pracę sezonową wydawane jest wyłącznie na wniosek pracodawcy przez starostę właściwego dla siedziby firmy lub miejsca jej prowadzenia i może obowiązywać maksymalnie przez 9 miesięcy w danym roku kalendarzowym. Posiadanie takiego zezwolenia umożliwia cudzoziemcowi ubieganie się o wizę przeznaczoną do pracy sezonowej, a w przypadku zmiany charakteru wykonywanych obowiązków – po spełnieniu dodatkowych formalności – także podjęcie innej pracy na podstawie odpowiedniego zezwolenia lub oświadczenia.

Uproszczona procedura zatrudnienia cudzoziemca w Polsce dotyczy obywateli Armenii, Białorusi, Mołdawii, Ukrainy. W przypadku pracowników z tych krajów nie ma obowiązku ubiegania się o zezwolenie na pracę. Legalizacja pobytu i pracy polega tu na zgłoszeniu w powiatowym urzędzie pracy oświadczenia o powierzeniu pracy cudzoziemcowi. Na podstawie tego dokumentu obcokrajowiec może legalnie świadczyć pracę u wskazanego pracodawcy przez okres maksymalnie 24 miesięcy. Jeśli ten okres minął, możliwe jest tzw. przedłużenie zezwolenia na pracę i pobyt w Polsce, które polega na złożeniu ponownego oświadczenia o zatrudnieniu cudzoziemca. Uproszczona procedura zatrudniania cudzoziemców w Polsce nie dotyczy wykonywania prac sezonowych.

Zasady zatrudnienia cudzoziemców w Polsce nie zawsze są łatwe do zrozumienia. Przygotowywanie wniosków o zezwolenie na zatrudnienie cudzoziemca sprawia niekiedy trudności pracodawcom, podobnie jak dopełnienie formalności w celu uzyskania wizy po stronie samych pracowników. W takich przypadkach przydaje się kompleksowa obsługa cudzoziemców, którą świadczy Kancelaria do Spraw Obywatelskich. Wyjaśnimy, jak wyglądają zasady zatrudnienia cudzoziemców w Polsce, pomożemy sformułować wnioski, a w razie potrzeby doradzimy, jakie kroki podjąć w przypadku decyzji odmownej.

Zasady zatrudniania cudzoziemców w Polsce są uzależnione przede wszystkim od obywatelstwa pracownika oraz rodzaju planowanego zatrudnienia. Obywatele UE, EOG i Szwajcarii mogą podejmować pracę bez dodatkowych zezwoleń, natomiast w przypadku cudzoziemców spoza tych obszarów konieczne jest spełnienie wymogów pobytowych oraz uzyskanie odpowiedniego dokumentu legalizującego pracę (na przykład zezwolenie na pobyt czasowy i pracę). Odmiennym rozwiązaniem jest procedura pracy sezonowej, skierowana do wybranych branż, a także uproszczona procedura zatrudniania cudzoziemców, dostępna dla obywateli określonych państw. Prawidłowe dobranie ścieżki legalizacji ma kluczowe znaczenie zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika, dlatego coraz częściej niezastąpione są usługi dla biznesu w sprawach legalizacji cudzoziemców, które pozwalają sprawnie i bezpiecznie przejść przez wszystkie etapy formalne.